Polski
Angielski
NiemieckiSzlakiem Gierka i socrealizmu
- 2021-03-25
- 5 min. czytania
W grudniu 1970 roku, po masakrze robotników na Wybrzeżu przez władze PRL (Polska Rzeczypospolita Ludowa), od władzy został odsunięty Władysław Gomułka. Jego miejsce zajął Edward Gierek, który został I sekretarzem KC PZPR, czyli najważniejszą osobą w PRL. Ten osierocony już w wieku 4 lat syn górnika, który zginął w wypadku w kopalni Kazimierz-Juliusz w młodym wieku wyemigrował do Francji gdzie pracował jako górnik. Okres wojny światowej spędził w Belgii, by po jej zakończeniu rozpocząć karierę polityczną na polskim Śląsku.
W okresie rządów Edwarda Gierka zwanym dekadą Gierka Polska zaciągnęła milionowe pożyczki na realizację wielu potężnych inwestycji. Zakupiono również licencje produkcyjne dla przemysłu. Wybudowano m.in. Hutę Katowice, Rafinerię Nafty Gdańsk, Port Północny w Gdańsku, Fabrykę Fiata w Bielsku, a także Elektrownię Bełchatów i kopalnię Bogdanka. Zaczęto też produkować na licencji papierosy Marlboro oraz Coca-Colę i Pepsi-Colę. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach. Otwarto też częściowo granicę, dając tysiącom Polaków możliwość wyjazdu na Zachód. Do sztandarowych projektów epoki Gierka należą także Centralna Magistrala Kolejowa , Linia Hutniczo-Siarkowa (która umożliwiała transport kolejowy między ZSRR a Hutą Katowice po szerokich torach, jakie występują w Rosji), droga szybkiego ruchu Katowice-Warszawa (tzw. Gierkówka), Trasa Łazienkowska i Dworzec Centralny w Warszawie. Dekada Gierka przyniosła również ożywienie w budownictwie mieszkaniowym (w całej Polsce powstały w systemie wielkiej płyty osiedla na kilka a nawet kilkadziesiąt tysięcy mieszkań – np. osiedle Środula w Sosnowcu) oraz mechanizację polskiej wsi. Powstała m.in. największa w Polsce hala widowiskowo-sportowa Spodek – obecny symbol Katowic (->zobacz) .
Erę Gierka w wersji komicznej sławią słynne komedie Stanisława Barei – które jednak dość trafnie oddają ducha epoki i wynaturzony w PRL etos pracy oparty na powiedzeniu „czy się stoi, czy się leży dwa tysiące się należy”. Powstały drogi, na których dziś sypie się z wiaduktów beton, bo robiono go łamiąc normy i w efekcie było "za ,mało betonu w betonie", domy z wielkiej płyty, z krzywymi ścianami i przeciekającą elewacją, z podłogami pokrytymi paskudnym linoleum oraz windami, które ciągle odmawiały posłuszeństwa. Gierka pamiętamy też z wprowadzonej od 1976 r. reglamentacji na cukier i zmiany konstytucji w której zapisano, że Polska jest państwem socjalistycznym, które w swojej polityce umacnia przyjaźń i współpracę ze Związkiem Sowieckim, a siłą przewodnią społeczeństwa jest Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. A mieszkańcy Chorzowa i Będzina długo pamiętać będą decyzje władz o zniszczeniu historycznych Rynków, w celu poprowadzenia ich środkiem (!) wielopasmowych dróg.
W okresie rządów Edwarda Gierka zwanym dekadą Gierka Polska zaciągnęła milionowe pożyczki na realizację wielu potężnych inwestycji. Zakupiono również licencje produkcyjne dla przemysłu. Wybudowano m.in. Hutę Katowice, Rafinerię Nafty Gdańsk, Port Północny w Gdańsku, Fabrykę Fiata w Bielsku, a także Elektrownię Bełchatów i kopalnię Bogdanka. Zaczęto też produkować na licencji papierosy Marlboro oraz Coca-Colę i Pepsi-Colę. Dla produkcji licencyjnego Polskiego Fiata 126p wybudowano nową fabrykę w Tychach. Otwarto też częściowo granicę, dając tysiącom Polaków możliwość wyjazdu na Zachód. Do sztandarowych projektów epoki Gierka należą także Centralna Magistrala Kolejowa , Linia Hutniczo-Siarkowa (która umożliwiała transport kolejowy między ZSRR a Hutą Katowice po szerokich torach, jakie występują w Rosji), droga szybkiego ruchu Katowice-Warszawa (tzw. Gierkówka), Trasa Łazienkowska i Dworzec Centralny w Warszawie. Dekada Gierka przyniosła również ożywienie w budownictwie mieszkaniowym (w całej Polsce powstały w systemie wielkiej płyty osiedla na kilka a nawet kilkadziesiąt tysięcy mieszkań – np. osiedle Środula w Sosnowcu) oraz mechanizację polskiej wsi. Powstała m.in. największa w Polsce hala widowiskowo-sportowa Spodek – obecny symbol Katowic (->zobacz) .
Erę Gierka w wersji komicznej sławią słynne komedie Stanisława Barei – które jednak dość trafnie oddają ducha epoki i wynaturzony w PRL etos pracy oparty na powiedzeniu „czy się stoi, czy się leży dwa tysiące się należy”. Powstały drogi, na których dziś sypie się z wiaduktów beton, bo robiono go łamiąc normy i w efekcie było "za ,mało betonu w betonie", domy z wielkiej płyty, z krzywymi ścianami i przeciekającą elewacją, z podłogami pokrytymi paskudnym linoleum oraz windami, które ciągle odmawiały posłuszeństwa. Gierka pamiętamy też z wprowadzonej od 1976 r. reglamentacji na cukier i zmiany konstytucji w której zapisano, że Polska jest państwem socjalistycznym, które w swojej polityce umacnia przyjaźń i współpracę ze Związkiem Sowieckim, a siłą przewodnią społeczeństwa jest Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. A mieszkańcy Chorzowa i Będzina długo pamiętać będą decyzje władz o zniszczeniu historycznych Rynków, w celu poprowadzenia ich środkiem (!) wielopasmowych dróg.
Bezpośrednim następstwem jego rządów był kryzys gospodarczy w 1980 roku, który doprowadził do fali strajków robotkników i rolników w całej Polsce i powstania „Solidarności”. 13 grudnia 1981 władza na czele z generałem Jaruzelskim wprowadziła Stan Wojenny.
W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. większość liderów „Solidarności”, zgromadzonych w Gdańsku na posiedzeniu Komisji Krajowej, została internowana. Po wielu innych milicja i Służba Bezpieczeństwa przyszli do domów. Funkcjonariusze zapukali jednak także do drzwi kilkunastu osób z ekipy władzy, która rządziła Polską w latach siedemdziesiątych. Wśród nich znalazł się sam Edward Gierek.
(->zamów wycieczkę Szlakiem Gierka i Socrealizmu)
Na zdjęciu: GIEREK składa kwiaty pod pomnikiem Powstańców Śląskich- w tle widać nieistniejący już pałac Tiele-Wincklerów. foto Narodowe Archiwum Cyfrowe
